На якой адлегласці саджаць дрэвы і кусты адно ад аднаго: табліца для ўчастка

Адлегласць паміж раслінамі лічаць ад шырыні дарослай кроны, а не ад памеру саджанца: яблыні на насеннай прышчэпе трэба 5–6 м, парэчкам 1–1,5 м, туі ў агароджы 0,6–0,8 м. Ніжэй сабраны арыенціры для пладовых, ягадных, хвойных і дэкаратыўных раслін ва ўмовах Беларусі. Дакладную шырыню дарослай расліны глядзіце ў апісанні сорту.

Тут толькі агратэхніка: як пасадзіць, каб раслінам хапала святла і месца. Абавязковыя водступы ад мяжы ўчастка і суседскіх пабудоў разабраны ў артыкуле «Колькі адступаць ад плота: правілы для дома, лазні і дрэў у Беларусі».

Галоўны прынцып: лічыце ад дарослай расліны

Саджанец яблыні займае паўметра, дарослае дрэва на насеннай прышчэпе займае пяць. Таму разлік заўсёды ідзе ад будучага памеру:

• Аднолькавыя расліны. Адлегласць паміж стваламі роўная шырыні дарослай кроны.
• Розныя расліны. Складзіце шырыню дзвюх крон і падзяліце напалам. Яблыня з кронай 4 м і сліва з кронай 3 м: 3,5 м паміж стваламі.
• Самкнёная пасадка (агароджа, масіў). Бярыце палову або дзве траціны шырыні кроны, каб расліны зрасліся ў суцэльную лінію.

Занадта далёка таксама дрэнна

Бружмель, буякі, большасць сартоў яблыні, грушы, слівы і чарэшні лепш пладаносяць пры перакрыжаваным апыленні. Саджайце 2–3 сарты адной культуры побач: кусты ў адной групе, дрэвы ў межах 30–50 м адно ад аднаго.

Хуткі арыенцір: зводная табліца

Гэтай табліцы хопіць, каб прыкінуць план участка. Дакладныя схемы па культурах дадзены ў раздзелах ніжэй.

Пладовыя дрэвы

Адлегласць для яблыні і грушы вызначае прышчэпа, а не сорт. Адзін і той жа сорт на насеннай прышчэпе дасць крону шырынёй каля 5 м, на карлікавай каля 2 м. Даведвайцеся пра прышчэпу ў гадавальніку пры куплі.

Як карыстацца табліцай:

• Калонка «паміж радамі» патрэбна, толькі калі дрэвы стаяць у два рады і больш.
• Калонападобная яблыня застаецца вузкай толькі пры штогадовай абрэзцы бакавых парасткаў.
• Грэцкі арэх саджайце асобна, у паўночным куце ўчастка: пад яго кронай густы цень.

Ягадныя кусты

Большасці ягаднікаў трэба 1–1,5 м у радзе і 2–2,5 м паміж радамі. Выключэнне складаюць маліны: іх саджаюць шчыльнай стужкай.

Асаблівасці культур:

• Маліны. Трымайце стужку шырынёй 40–50 см і абмяжуйце яе бардзюрнай стужкай на глыбіню 30–40 см. Да суседніх культур пакідайце 1,5–2 м.
• Буякі. Ім патрэбна кіслая тарфяная глеба, таму кусты зручней саджаць адной групай. Бярыце мінімум два сарты.
• Бружмель. Саджайце 2–3 сарты побач. Адзіночны куст амаль не дае ягад.
• Парэчкі і агрэст. Не саджайце іх ушчыльную адно да аднаго: у іх агульныя хваробы і шкоднікі.

Хвойныя і дэкаратыўныя дрэвы

Хвойныя растуць павольна, і менавіта іх часцей за ўсё саджаюць занадта густа. Туя 'Смарагд' з часам дасягае 1–1,5 м у шырыню, 'Брабант' 3–4 м, а блакітная елка 4–5 м.

Што ўлічыць пры пасадцы:

• У групе, дзе кроны павінны самкнуцца, адлегласць можна скараціць на траціну.
• Туі і елкі, якія растуць ушчыльную, агаляюцца ў месцах судакранання. Ігліца на старой драўніне не аднаўляецца.
• У «карлікавых» сартоў правярайце гадавы прырост. Пры 10 см у год расліна праз 20 гадоў будзе двухметровай.

Жывая агароджа

У агароджы расліны саджаюць у 2–3 разы шчыльней, чым у вольнай пасадцы: кроны павінны самкнуцца за 3–4 гады.

Двухрадная агароджа. Расліны ставяць у шахматным парадку. Паміж радамі пакідаюць 0,3–0,5 м для ліставых і 0,5–0,7 м для хвойных, а крок у радзе павялічваюць у паўтара раза. Такая агароджа шчыльнейшая, але шырэйшая і даражэйшая.

Шырыня паласы. Стрыжаная ліставая агароджа займае 0,6–1 м, агароджа з туі 1–1,5 м, вольнарослая 2–3 м. З боку плота дадайце 0,5 м праходу для стрыжкі. Абавязковы водступ ад мяжы ўчастка глядзіце ў артыкуле пра плот.

Дэкаратыўныя кусты і шматгадовікі

Буйным кустам трэба 1,5–3 м, нізкім 0,5–1 м, шматгадовікам ад 0,2 да 1 м у залежнасці ад памеру куста.

У кветніку зручней лічыць у штуках на квадратны метр: 1–2 буйныя шматгадовікі, 4–6 сярэдніх або 9–16 глебапокрыўных.

Да дарожак, пабудоў і камунікацый

Буйныя дрэвы саджаюць не бліжэй за 5 м ад дома, сярэднярослыя пладовыя за 3–4 м, кусты за 1,5 м. Гэта практычныя арыенціры: карані не павінны дабрацца да падмурка, а крона да сцяны і даху.

Іншыя выпадкі:

• Вярба, таполя, бяроза. Іх карані цягнуцца да вады і падымаюць брукаванне. Ад труб, септыка і пліткі адступайце па верхняй мяжы і далей.
• Правады. Пад імі саджайце толькі тое, што ў дарослым выглядзе застанецца мінімум на 2 м ніжэй за правады.
• Грады і цяпліца. Высокія дрэвы размяшчайце з паўночнага боку ўчастка.

Тыповыя памылкі

Амаль усе памылкі зводзяцца да адной: пасадкі плануюць па памеры саджанца.

• Лічыць ад саджанца. Праз 7–10 гадоў кроны змыкаюцца, ураджай сыходзіць на верхавіны, расліны хварэюць з-за дрэннага праветрывання.
• Не даведацца пра прышчэпу яблыні. Дрэва на насеннай прышчэпе, пасаджанае па схеме для карлікавага, давядзецца высякаць праз адно.
• Саджаць туі ўшчыльную да плота або дома. Бок, звернуты да перашкоды, агаляецца і ўжо не зарастае.
• Ставіць высокія дрэвы з поўдня ад град. Цень ад дарослай яблыні накрывае агарод на паўдня.
• Саджаць буйныя дрэвы пад правадамі і над трубамі. Праблема выявіцца праз 10–15 гадоў, калі перасадзіць дрэва ўжо нельга.
• Запаўняць пустоты пастаяннымі пасадкамі. Часовыя культуры (клубніцы, агародніна, аднагадовікі) вырашаюць тую ж задачу і сыходзяць, калі дрэвы вырастуць.